حسن فتحي: نادر ابراهيمي هنرمند مردمي بود
حسن فتحي كه اخيرا مستندش با نام «سفر ناتمام» دربارهي نادر ابراهيمي به نمايش درآمد گفت: از تمام مستندسازان ايران متشكرم كه مرا به جمع خود راه دادند. قطعا اين مسير را در آينده هم ادامه خواهم داد و در صورت امكان مستندي درباره علي شريعتي خواهم ساخت.
اين كارگردان كه مستند «سفرناتمام» او با استقبال گستردهي مخاطبان در سينما «آزادي» مواجه شده است،در گفتوگويي با خبرنگار بخش سينمايي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)،اظهار كرد: اين فيلم در پروسهاي سه ساله ساخته شد و در اين سه سال به طور متناوب با افرادي كه در اين زمينه صاحبنظر بودند،صحبت كرديم. البته قصد نداشتيم كه صرفا فيلمي گفتگو محور بسازيم، بلكه در تلاش بوديم تا حتي تاثير آثار نادر ابراهيمي بر روي خوانندگان را هم رديابي كنيم به همين دليل اگر لازم بود به شهرستانها ميرفتيم تا يكي از خوانندگان كتابهاي ابراهيمي را بيابيم و با او درباره آثار اين نويسندهي بزرگ به گفتگو بپردازيم.
فتحي در ادامه دربارهي نحوهي شكل گيري اين مستند يادآور شد:اين فيلم به پيشنهاد محمد داودي تهيهكننده آن ساخته شد، در واقع محمد داودي كه از علاقه من به آثار نادر ابراهيمي خبر داشت اين پيشنهاد را مطرح كرد و بعد در فضايي بسيار دوستانه و مبني بر عشق و علاقه اين فيلم ساخته شد.
وي ادامه داد: در ساخت اين مستند براي ما بسيار مهم بود كه از زندگي فردي بگوييم كه پنجاه سال مشغول نگارش بوده و علاوه بر نويسندگي بر هر حوزهاي كه ورود كرده فردي بسيار موفق بوده است.
اين كارگردان سينما در ادامه با اشاره به سريال «آتش بدون دود» ساخته زندهياد نادر ابراهيمي كه سالها پيش از تلويزيون پخش شده اظهار كرد: زماني كه اين مجموعه پخش ميشد من نوجواني 15 ساله بودم، اما به ياد دارم كه همان موقع اين سريال مورد توجه بسيار مردم قرار گرفت و علاوه بر آن از پشتوانه ادبي بسيار قدرتمندي هم برخوردار بود.
فتحي همچنين به مجموعه تلويزيوني «حامي و كامي» ديگر ساخته نادر ابراهيمي اشاره كرد و گفت: به جرات ميتوانم بگويم كه حتي درميان سريالهايي كه پس از انقلاب براي كودكان و نوجوانان ساخته شدهاند هنوز هيچ سريالي روي دست «سفرهاي حامي و كامي» نيامده و اين مجموعه ميتواند براي بسياري از فيلمسازان ما الگو باشد. البته از آنجا كه اين مجموعه با اتفاقات انقلاب همراه شد برخي بخشهاي آن ساخته و پخش شد و بخشهايي هم اصلا ساخته نشد.
كارگردان «سفرناتمام» در عين حال به آثار ادبي نادر ابراهيمي و موفقيت آنها اشاره كرد و گفت: در عرصه ادبيات مگر ما چند كتاب داشتهايم كه به طور مداوم تجديد چاپ شوند؟! كتاب «بار ديگر شهري كه دوست ميداشتم» نادر ابراهيمي در بهار 89 براي بيستمين بار تجديد چاپ شد و اگر اشتباه نكنم چاپ اول اين كتاب مربوط به سال 1342 بوده است. طي اين مدت ما شاهد زندگي چهار نسل جامعه بودهايم و اين بسيار زيباست كه يك اثر ادبي هنري بتواند وجه مشترك چهار نسل از يك جامعه باشد و در شرايطي كه هر دو نسل اختلافات بسيار با همديگر دارند،يك اثر هنري يا ادبي بتواند با تمام اين نسلها ارتباط برقرار كند. اين كتاب يكي از صدها اثر پرطرفدار نادر است و او آثار مطرح متعدد ديگري هم دارد.
وي ادامه داد: به عنوان مثال سرود «ما براي بوييدن گل نسترن چه سفرها كردهايم» كه با صداي محمد نوري اجرا شده بود و تا حدودي وارد مجموعه سرودهاي ملي اين سرزمين شده و حس وطندوستي در آن ميتراويد و به خوبي تاريخ پر از رنج و سختي مردمان اين سرزمين را بيان ميكرد از ديگر آثار نادر ابراهيمي محسوب ميشود.
علاوه بر تمام اينها در زمينهي تصويرگري و نقاشي كودك و نگارش كتاب براي كودكان آثار نادر ابراهيمي جايگاه ويژهاي دارد و من فكر ميكنم كه يكي از بهترين هدايايي كه ميتوان به فرزندان ايرانزمين داد همين مجموعه آثار است. چرا كه در اين آثار با زبان و نثري بسيار زيبا دربارهي مسائل انتزاعي مختلف با كودكان صحبت ميشود.
فتحي در عين حال عنوان كرد: علاوه بر تمام اين موارد شخصيت خود نادر ابراهيمي از جمله مواردي بود كه براي من اهميت بسيار داشت. نادر ابراهيمي انسان خودساختهاي بود كه از كار در هيچ حوزهاي بيم نداشت و اكنون اگر كتاب «ابوالمشاغل» او را بخوانيد ميبينيد كه او شغلهاي مختلف را تجربه كرده است.
فتحي در بخش ديگري از گفتگويش با ايسنا با اشاره به خصوصيات رفتاري نادر ابراهيمي عنوان كرد: نادر ابراهيمي دوست و استاد بسيار خوبي بود و هفتهاي يك روز در خانه خود را به روي علاقمندان باز ميگذاشت تا هر فردي با هر طرز فكري كه دارد بتواند با او به گفتگو بپردازد. اين رسم و سلوك او مورد بسيار مثبتي است كه بايد از خود بپرسيم اكنون چند نويسنده و هنرمند ديگر اينگونه رفتار ميكنند؟!
اين كارگردان سينما ادامه داد: نادر ابراهيمي هر كجا كه ميرفت ميتوانست روابط بسيار صميمانه و گرمي با افراد برقرار كندو اين رابطه به معناي آن نبود كه اطرافيانش هم همفكر او بودند، بلكه او فضايي ايجاد ميكرد كه بسيار صميمي بود و در آن فضا مخاطبان از اقشار مختلف جامعه با او احساس صميميت ميكردند، به همين دليل من فكر ميكنم به كار بردن لفظ هنرمند مردمي واقعا براي او مناسب است.
وي در عين حال گفت: نادر ابراهيمي هنرمندي بود كه هرگاه فكر ميكرد حرفي درست است پاي آن ميايستاد و حاضر نبود حرف درست را در قربانگاه هيچ مصلحتي ذبح كند. او اين موضوع را براي امثال من كه جزو شاگردانش بوديم يك سرمشق ميدانست كه همواره استقلال خود را حفظ كنيم و فراموش نكنيم مردمي كه مخاطب آثار ما هستند تا جايي ما را جدي ميگيرند كه ما به استقلال و راي و نظر خودمان احترام بگذاريم و با آن زندگي كنيم. در جامعهاي كه هنوز زيرساختهاي اجتماعي ما متاثر از برداشتهاي طايفهاي و قومي است و واقعا مستقل بودن گاه گناه و جرم تلقي ميشود. در چنين شرايطي طبيعي است كه امثال نادر ابراهيمي تنها مانده و يا گاه تعمدا به واسطه عدهاي فراموش شود. چرا كه به هر حال برخي اين استقلال را دوست نداشتند و سعي داشتند كه به او بياعتنايي كنند و اين موضوع تا جايي پيش ميرفت كه شايد بتواند گفت يكي از تراژديهاي زندگي نادر ابراهيمي لفظ مستقل او محسوب ميشود.
فتحي ادامه داد: نادر ابراهيمي آنقدر اعتماد به نفس داشت كه وقتي حس ميكرد حرفش درست است محكم پاي آن ميايستاد و حاضر بود براي آن هر تاواني بپردازد. از سوي ديگر او چنان خاضع و فروتن بود كه اگر زماني فكر ميكرد اشتباه كرده به راحتي به اشتباه خود اغراق ميكرد و تمام اين موارد در كنار هم از او هنرمندي مردمي ساخت كه اكنون عليرغم اينكه چندين سال از فوت او گذشته زماني كه در يك روز وسط هفته مستندي از او پخش ميشود، مورد استقبال بسيار مردم قرار ميگيرد.
اين كارگردان سينما در ادامه صحبتهاي خود با اشاره به انتخاب عنوان «سفر ناتمام» براي اين فيلم مستند اظهار كرد: به اين دليل نام اين مستند را «سفرناتمام» گذاشتم كه هر چه درباره نادر ابراهيمي حرف بزنيم باز كم به نظر ميآيد به خصوص اگر قرار باشد ما در يك فيلم 90 دقيقهاي بخواهيم از فردي مانند او صحبت كنيم، واقعا نوعي سفر ناتمام را آغاز كردهايم.
فتحي در ادامه به تشكر از مسوولان سينما آزادي كه امكان نمايش اين فيلم را فراهم كردند پرداخت و با بيان اينكه عده بسياري براي نمايش اين فيلم موفق به حضور در سالن نشدهاند اظهار كرد: به سهم خود از تمام افرادي كه زير باران و در ترافيك تهران در يك روز وسط هفته براي ديدن اين فيلم آمدند و پشت در ماندند معذرت ميخواهم.
وي در پايان از همكارانش در ساخت اين مستند و همچنين فرزانه منصوري همسر نادر ابراهيمي تشكر كرد و افزود: از همكارانم در سينماي مستند هم بسيار ممنونم، چرا كه اين فيلم اولين كار جدي من در اين زمينه بود و من از اين دوستان بسيار ممنونم كه تا اين اندازه راحت و صميمانه من را در جمع خودشان پذيرفتند. من قطعا اين مسير را در آينده هم ادامه خواهم داد و يكي از پروژههاي من در اين راه، ساخت يك مستند سينمايي از زندگي و آثار و طرز فكر علي شريعتي خواهد بود.
به گزارش ايسنا، مستند «سفر ناتمام» از سوي انجمن تهيه كنندگان مستند در سينما آزادي به نمايش درآمد و نمايش آن با استقبال بسيار مخاطبان مواجه شد و عدهي بسياري پشت دربهاي سالن سينما ماندند و به همين دليل قرار شده است كه چهارشنبه اين هفته مجددا اين فيلم در سالن سينما آزادي به نمايش درآيد.
انجمن تهیهکنندگان سینمای مستند ایران در نمابری با تبریک سال نو به تمام دوستداران فیلمهای مستند اعلام کرده است که اولین برنامه نمایش درسال جدید را با فیلم مستند «سفر ناتمام» به مناسبت سالروز تولد نادر ابراهیمی برگزار میکند. «سفر ناتمام» ساخته حسن فتحی با حضور بهناز جعفری و تهیه کنندگی محمد داودی ساخته شده است.
این نمایش فیلم در حالی بود ، که به دلیل استقبال علاقمندان برای تماشای این مستند، عده ای زیادی پشت در سالن ماندند و عده ای ایستاده این اثر را دنبال می کردند تا جایی که حتی صندلی خالی برای خود کارگردان وجود نداشت.
به دلیل استقبال بی سابقه از نمایش یک فیلم مستند، تصمیم گرفته شد مجددا این مستند را روز چهارشنبه 24 فروردین ساعت 18 در سینما آزادی نمایش دهند.
از افرادی که در این نمایش فیلم حضور داشتند : حسن فتحی،اکبر عالمی،عزیزالله حاجی مشهدی ،جواد طوسی،پدرام اکبری،قطب الدین صادقی ،خانواده مرحوم نادر ابراهیمی و جمعی از اهلی تئاتر و سینما و علاقمندان
منبع: خبرگزاری ایسنا و وبلاگ خانم روناک جعفری (شهر آمال)
سلام